Hoge Raad komt deels terug van rechtspraak over pensioenverplichting in eigen beheer

De bestuurder van de besloten vennootschap is de enige werknemer van deze vennootschap. Aan de bestuurder is een pensioen toegezegd. Deze pensioenverplichting is eind 2015 gepassiveerd voor een bedrag van € 369.543,–. Omdat in 2016 een verlies uit 2007 dreigt te verdampen, wenst de vennootschap in 2016 de pensioenverplichting ten gunste van de winst te laten vrijvallen door vanaf 2016 over te stappen van het kapitaaldekkingsstelsel naar een omslagstelsel.

Het gerechtshof in deze zaak vond de overgang naar een omslagstelsel niet in strijd met goed koopmansgebruik.

De Hoge Raad ziet daarentegen niet langer ruimte voor het omslagstelsel en casseert deze uitspraak van het gerechtshof. Het niet passiveren van een pensioenverplichting en daarmee dus tevens de stelselwijziging van de vennootschap, botst met de beginselen van goed koopmansgebruik. Relevant is dat het in dit geval gaat om een werkgever met één werknemer en dus ook om een pensioenregeling voor alleen één werknemer. In een dergelijk geval komt toepassing van het omslagstelsel dan in feite neer op het hanteren van het kasstelsel. Een omslagstelsel veronderstelt voor het kunnen omslaan van pensioenkosten een bepaald aantal werknemers van diverse leeftijden. Maar bij een BV met maar één werknemer is omslag daarom niet mogelijk.

Het achterwege laten van de passivering van pensioenverplichtingen strijdt met het realiteitsbeginsel en voorzichtigheidsbeginsel die ten grondslag liggen aan goed koopmansgebruik. Die beginselen houden in dat aangegane juridisch afdwingbare en langlopende betalingsverplichtingen dienen te worden gepassiveerd. Toepassing van het omslagstelsel heeft verder tot gevolg dat de met de pensioentoezegging gepaarde lasten tot uitdrukking komen in andere jaren dan die waarop de aangegane verplichtingen betrekking hebben. En dat botst met het zogenaamde ‘matchingbeginsel’.

De Hoge Raad biedt wel een overgangsregeling voor bestaande gevallen. Het omslagstelsel is nog wel mogelijk voor pensioenverplichtingen die zijn aangegaan of overgenomen voorafgaand aan 23 februari 2024, indien daarvoor vanaf het ontstaan of de overname het omslagstelsel is toegepast.

De uitspraak is hier na te lezen.